|
VietNamNet) - 25 cựu tù Phú Quốc tuổi "thất thập cổ lai hy" ở Hà Tây lặn lội trong Nam ngoài Bắc tìm gom hiện vật, lập bát hương xin từ hàng chục nghĩa trang liệt sĩ và nhà tù, mở bảo tàng để nhiều đoàn khách trong, ngoài nước đến tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ
Từ Hà Nội xuôi về phía Nam 20km dọc QL.1A, ít người để ý một tấm biển nhỏ khiêm tốn ven đường với dòng chữ "Bảo tàng chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày”. Nhưng với cựu chiến binh, học sinh, sinh viên nhiều tỉnh và các đoàn khách du lịch nước ngoài, bảo tàng này được biết đến như một chứng tích chiến tranh đặc biệt.
Vào các thứ 5 hàng tuần, nhất là dịp 27/7 hàng năm, nhiều đoàn tham quan ghé thăm bảo tàng, ở thôn Nam Quất, xã Nam Triều, huyện Phú Xuyên, Hà Tây, thắp hương tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ.
Nơi đây, trong gian thờ ngay lối vào một khuôn viên rộng 1.600m2, bát hương xin đất và chân hương từ nhiều mảnh đất thiêng khắp nước: các nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, Điện Biên, Củ Chi, các nhà tù: Hoả Lò, Sơn La, Côn Đảo, Phú Quốc.
Trong khu nhà chính, gồm 9 gian phòng, lưu giữ hơn 2.000 hiện vật lịch sử tái hiện cuộc đấu tranh hào hùng trong cảnh tù đày của các anh hùng liệt sĩ suốt 2 cuộc kháng chiến chống Mỹ và Pháp. Hàng trăm kỷ vật truyền tay của các chiến sỹ cách mạng tại nhà tù Phú Quốc và hơn 200 hình ảnh, tư liệu về Bác Hồ từ năm 1911 - 1969 cũng được lưu giữ tại đây.
Điều đặc biệt thu hút khách tham quan là hướng dẫn viên của bảo tàng là 25 nhân chứng sống của hai cuộc chiến tranh, đa số đã ở tuổi "thất thập cổ lai hy", đã vượt qua hàng vạn cây số để gom góp các hiện vật, thay phiên nhau trông coi, quản lý bảo tàng với tiêu chí “4 tự” (tự nguyện đến sinh hoạt, tự túc, tự quản, tự chịu trách nhiệm).
 |
|
Gian thờ các liệt sĩ đã hy sinh nơi chiến trường trong các nhà tù.
|
Hơn 30 năm gom chứng tích chiến tranh
Năm 1974, ông Lưu Văn Bảng - một trong 25 người sáng lập Bảo tàng “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày” trở về từ nhà tù Phú Quốc với thương tật 1/4, công tác tại hạt 5 quản lý Quốc lộ 1A thuộc địa phận xã Thôi Hiệu, Thường Tín, Hà Tây.
Năm 1985, đơn vị ông sửa cầu Giẽ, phát hiện một quả bom lớn. Ông Bảng đã cho tháo thuốc và ngòi nổ rồi đem về đơn vị, xây bệ cao trưng bày trước cổng cơ quan. Quả bom trở thành hiện vật đầu tiên để anh chị em công nhân hồi tưởng thời kỳ hào hùng của đơn vị, ghi nhớ công lao to lớn của lớp người đi trước.
Nhưng ông Bảng còn có tham vọng lớn hơn, ông muốn thành lập một bảo tàng để ghi lại khoảng thời gian bi hùng của dân tộc, và để các thế hệ sau hiểu rõ cuộc sống gian nan thời chiến của cha ông.
Đem ý tưởng của mình bàn bạc với các đồng đội cựu tù Phú Quốc ở Hà Tây, ông được hưởng ứng nhiệt liệt.
Thống nhất ý tưởng, 25 cựu tù Phú Quốc (đều đã bỏ lại một phần xương máu trên các chiến trường và trong nhiều nhà tù của giặc), người góp tiền, người góp sức đi tìm, lưu giữ các hiện vật và xây bảo tàng.
Từ quyển sách học chính trị đến lá cờ Đảng nhỏ bằng bàn tay vấy máu chiến sĩ, hay những đến cái bấm móng tay..., các ông đều gom nhặt khắp ước với niềm trân trọng, say mê đặc biệt.
Đến giờ ông Bảng vẫn chưa quên hàng chục lần đạp xe sang huyện Thanh Oai "xin" lá cờ Đảng - hiện vật từng là linh hồn, là niềm tin cho lý tưởng cách mạng của hàng nghìn chiến sĩ cựu tù Phú Quốc. Trong ngục, một chiến sĩ tên là Dư đã cuốn nhỏ lá cờ vào túi nilong, dùng dây chỉ buộc vào răng, thả trôi vào họng mỗi lần địch lục soát. Những lúc "an toàn", lá cờ lại được lấy ra treo ngay ngắn trên tường để củng cố quyết tâm đấu tranh của các chiến sĩ trong ngục.
 |
| Hài cốt liệt sĩ - cựu tù Phú Quốc |
Quá gắn bó với lá cờ, người chiến sĩ ấy đã tìm mọi cách từ chối khéo việc trao kỷ vật này cho bảo tàng. Phút tạm biệt lá cờ, ông Dư đã khóc nức nở, dặn dò: “Đây là báu vật của chiến sĩ cách mạng tù đày, phải khó khăn lắm tôi mới giữ gìn được, nay gửi vào bảo tàng để giữ lại linh hồn của các đồng đội đã ngã xuống trong chiến tranh”.
Gần đây, một du khách nước ngoài đến bảo tàng tham quan, sau khi nghe tiểu sử của lá cờ đã nằng nặc xin mua với giá 40.000 USD. Các cựu tù Phú Quốc từ chối ngay với lý do: "Nếu chúng tôi bán lá cờ này, là bán xương máu của đồng đội, bán linh hồn của Tổ quốc chúng tôi. Xin ông đừng bao giờ hỏi mua vì sẽ chẳng bao giờ chúng tôi bán!”.
Một hiện vật khác, để có mặt trong bảo tàng hôm nay, cũng "ngốn" nhiều công sức của những người thành lập, là quyển sách học chính trị được các tù nhân nhà tù Phú Quốc bí mật chuyền tay nhau nhiều chục năm. 5 cựu tù không còn trẻ và đều là thương binh đã lặn lội gần trăm cây số đi tìm, sau đó cuốc bộ hàng chục km để đến được bản Hồ Than, huyện Yên Thế, Bắc Giang, nơi một cựu tù tên là Phong đang cất giữ.
Những vật dụng nhỏ bé khác trưng bày trong bảo tàng đều thấm nhiều giọt mồ hôi của 25 người sáng lập, như một chiếc bấm móng tay chuyền tay 3 đời cựu tù Phú Quốc (từ ông đến cháu). Để bảo tàng có hiện vật này, các ông đã vào tận Nha Trang xin gia đình ông Lương Minh Dũng (có ông, bố, chú, em trai và anh Dũng đều là tù Phú Quốc, trong đó có 2 người đã hy sinh).
Đến năm 2006, sau một thời gian gom tìm và thi thoảng đưa hiện vật đi trưng bày tại bảo tàng nhiều tỉnh, 25 cựu tù Phú Quốc mở bảo tàng trên khuôn viên đất rộng 1.600m2 của gia tộc 1 trong số họ, ông Lưu Văn Bảng.
Ông Nguyễn Văn Khiến - 1 trong 25 cựu tù tâm huyết với lịch sử chiến tranh nói: "Gom hiện vật vất vả thế, nhưng chúng tôi vẫn động viên nhau cố gắng, xem việc lập bảo tàng là trách nhiệm, là nghĩa vụ truyền lửa yêu đất nước, yêu hòa bình và nhớ ơn cha ông cho các thế hệ sau, và cũng là... niềm vui".
 |
| Khu biệt giam rộng 27m2 nhưng nhốt tới 180 tù nhân, được tái dựng tại bảo tàng |
"Trung tâm xác định tính danh cựu tù Phú Quốc"
Không chỉ là nơi lưu giữ những vật chứng, nhân chứng sống của chiến tranh, Bảo tàng “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày” còn là nơi xác định tính danh của các chiến sĩ từng bị bắt giam tại nhiều nhà tù trên khắp đất nước.
Nhiều chiến sỹ khi bị bắt do không muốn để liên luỵ đến gia đình nên phải khai tên khác đi.
Ông Dương Bá Ngà (ở Phú Xuyên, Hà Tây) kể, khi bị bắt giam trong nhà tù Biên Hoà, ông đã khai man tên mình là Dương Bá Ngãi (quê Ứng Hoà, Hà Tây). Sau này nhờ có các anh em cựu tù ở Bảo tàng “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày” xác nhận, ông đã được tỉnh làm giấy tờ để trở về đúng tên tuổi, quê quán của mình.
Trao đổi với PV VietNamNet, Bà Phan Thị Thuỷ, Chủ tịch UBND xã Nam Triều, huyện Phú Xuyên (Hà Tây) cho biết: Do những mục đích tốt đẹp và hiệu quả hoạt động của Bảo tàng “Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt và tù đày”, xã đang tìm mọi cách để ủng hộ hoạt động, như bảo vệ an ninh trật tự, tu sửa đường sá, giúp du khách vào tham quan bảo tàng thuận lợi.
Về lâu dài, bà Thủy hy vọng có sự phối hợp quản lý giữa chính quyền xã và bảo tàng, để bảo vệ, giữ gìn các hiện vật, duy trì và đẩy mạnh hoạt động.
Bởi theo bà Thủy, những bảo tàng tư nhân quy mô với những hiện vật quý như vậy, trên cả nước, chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay...
|
